Wyobraź sobie, że kierujesz samochodem ciężarowym wiozącym ciężki ładunek. Jedziesz autostradą. Gęstniejąca mgła z każdą chwilą pogarsza widoczność. Nagle dostrzegasz przed sobą stojący samochód osobowy. Nie masz szans zahamować - słaba widoczność uniemożliwiła Ci zauważenie zatoru drogowego, zanim było za późno.
A teraz wyobraź sobie, że za pośrednictwem wyświetlacza w kabinie Twojego samochodu, z dużym wyprzedzeniem otrzymujesz informację o tworzącym się z przodu korku drogowym. Masz czas na spokojne i bezpieczne dostosowanie prędkości jazdy. Co więcej, Twój samochód ciężarowy automatycznie przekazuje tę informację do pojazdów jadących za Tobą, które z kolei przekazują ją dalej.
Przedstawiony scenariusz to nie fantastyka naukowa, lecz coś, co prawdopodobnie stanie się rzeczywistością. W ramach zakrojonego na dużą skalę paneuropejskiego projektu naukowego pod nazwą Safespot, prowadzone są badania nad możliwymi sposobami komunikacji między pojazdami oraz metodologią przekształcenia infrastruktury w tzw. system współpracujący, w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W latach 1997-2000 natężenie ruchu na europejskich drogach zwiększyło się trzykrotnie. Co roku na europejskich drogach ginie około 40 000 ludzi, a 1 700 0000 osób zostaje rannych. Oprócz czysto ludzkiego wymiaru, te tragiczne zdarzenia pociągają za sobą olbrzymie koszty - około 160 miliardów euro. Bezpieczeństwo ruchu drogowego jest jednym z najważniejszych priorytetów polityki społecznej Unii Europejskiej.
Projekt Safespot, finansowany częściowo z funduszy UE, ruszył w 2006 r. i obecnie skupia 51 podmiotów z dwunastu państw w Europie. W projekcie uczestniczy m.in. wielu głównych europejskich producentów pojazdów, a także dostawcy podzespołów, wyższe uczelnie i zarządy dróg. Badania są prowadzone w sześciu centrach, rozlokowanych w różnych częściach Europy, w tym w Dortmundzie, gdzie rozwiązania opracowywane w ramach Safespot przechodzą praktyczny sprawdzian w warunkach miejskich.
Nowe rozwiązania w dziedzinie telematyki - integracja technik komputerowych i telekomunikacyjnych - pozwalają budować coraz „inteligentniejsze" pojazdy. Na przykład, już obecnie wiele samochodów ciężarowych jest wyposażanych w satelitarny system lokalizujący GPS (Global Positioning System), używany do nawigacji lub układy wspomagania zmiany pasa ruchu, wykorzystujące kamery. Safespot jest o tyle wyjątkowym projektem, że dotyczy wykorzystania telematyki do komunikacji między pojazdami, w ramach tzw. systemu V2V (Vehicle-to-Vehicle): pojazd-pojazd. Co więcej, możliwa będzie również komunikacja typu pojazd-infrastruktura (V2I, Vehicle-to-Infrastructure), zakładająca wymianę danych między pojazdem, a otoczeniem.
- Technologie te otwierają drogę do całkowicie nowej generacji systemów bezpieczeństwa czynnego - mówi Carl Johan Almqvist.
W ramach Safespot zdefiniowano i przeanalizowano szereg potencjalnych zastosowań nowych technologii. Pierwszą grupę stanowią zastosowania oparte na V2V, takie jak poprawa bezpieczeństwa na skrzyżowaniach, ostrzeżenie o niebezpieczeństwie zderzenia czołowego, trudnych warunkach drogowych, czy też obecności rowerzystów lub pieszych. Druga grupa to zastosowania oparte na V2I, takie jak ostrzeżenia o przekroczeniu prędkości, informacje o wypadkach i zbliżaniu się pojazdów uprzywilejowanych. Informacje te docierają do kierowcy za pośrednictwem wyświetlacza lub sygnałów dźwiękowych/świetlnych. Mogą również być przekazywane za pośrednictwem aktywnych znaków lub sygnalizatorów świetlnych znajdujących się przy drodze.
Systemy współpracujące Safespot są oparte na trzech nowatorskich technologiach, jakimi są: kooperatywne systemy precyzyjnej lokalizacji, dynamiczne mapy lokalne i doraźne sieci telekomunikacyjne. - Celem jest wyjątkowo dokładne ustalenie pozycji, z błędem poniżej jednego metra - mówi Johan Fjellström, menedżer części projektu Safespot realizowanej przez Volvo Technology, firmę opracowującą m.in. nowatorskie rozwiązania dla Volvo Trucks.
Żeby osiągnąć wymagany poziom dokładności, oprócz danych GPS wykorzystywane są sygnały z czujników zamontowanych w pojeździe oraz informacje o dokładnej lokalizacji stałych obiektów terenowych, takich jak np. latarnie uliczne i drogi, uzyskane z serwera dynamicznych map lokalnych LDM (Local Dynamic Map). LDM to centralna baza danych - trzon całego systemu. Baza integruje informacje pochodzące z typowych map numerycznych z dodatkowymi warstwami informacyjnymi, tworzonymi w oparciu o dane przekazywane przez inne pojazdy oraz obiekty infrastrukturalne. To całkowicie nowa filozofia działania. - Pomysł polega na powiadamianiu kierowcy z wyprzedzeniem o tym, co dzieje się na drodze, na podstawie informacji o lokalizacji i prędkości innych pojazdów oraz informacji o stanie drogi i obecności ewentualnych przeszkód. Bezpieczeństwo systemu zależy od niezawodnej i szybkiej komunikacji w sieci lokalnej. Safespot wykorzystuje standardowy dla Car2Car protokół komunikacyjny IEEE 802.11p i częstotliwość 5,9 GHz - wyjaśnia Johan Fjellström.
Rozwiązania powstające w ramach Safespot wciąż znajdują się na etapie badań. Przed zakończeniem projektu, planowanym na rok 2010, trzeba wykonać wiele analiz. Zdaniem Johana Fjellströma, nie można dzisiaj określić, kiedy systemy współpracujące pojawią się w seryjnie produkowanych pojazdach:
- Żeby były skuteczne, trzeba dojść do pewnej masy krytycznej. Ponadto, klienci muszą natychmiast odczuć zalety nowych rozwiązań. Koncepcja systemów współpracujących jest bardzo obiecująca i oferuje sporo istotnych korzyści. Największą z nich jest możliwość odpowiednio wcześniejszego poinformowania kierowcy o zdarzeniach rozgrywających się nawet poza zasięgiem jego wzroku lub w innych pojazdach. Bez systemów współpracujących byłoby to niemożliwe. Co więcej, pojedynczy system może realizować cały szereg funkcji związanych z bezpieczeństwem - w konwencjonalnym podejściu wymagałoby to użycia wielu czujników, takich jak np. radar.
Tekst: Ulf Wiman
Fakty: Safespot
Projekt Unii Europejskiej dotyczący wykorzystania infrastruktury i pojazdów do przekazywania, w ramach systemów współpracujących, informacji istotnych dla bezpieczeństwa. Celem projektu jest opracowywanie i testowanie technologii, które pozwolą poprawić bezpieczeństwo ruchu drogowego.
Fakty: Car2Car
Car2Car Communication Consortium to konsorcjum opracowujące m.in. jednolity europejski system komunikacji między pojazdami. System ten jest oparty ma bezprzewodowej sieci LAN (Local Area Network). Car2Car wykorzystuje protokół komunikacyjny IEEE 802.11p.
28 lipca 2009 r.